Działalność nierejestrowa (nierejestrowana)

Od 30.04.2018 r. obowiązuje w naszym systemie prawnym ustawa Prawo Przedsiębiorców, która wprowadziła instytucję działalności nierejestrowej nazywanej też często działalnością nierejestrowaną.

Jeśli jesteś ciekawa, jakie warunki trzeba spełnić, by móc prowadzić tego typu działalność oraz na co zwrócić uwagę, by robić to zgodnie z prawem, to zapraszam cię do lektury tego wpisu.

Co to znaczy działalność nierejestrowa?

Jeszcze do niedawna każda osoba, która prowadziła działalność:

  • w sposób zorganizowany (czyli np. aktywnie szukała klientów, wykorzystywała określone zasoby itp.),
  • z nastawieniem na zysk,
  • w sposób ciągły czyli podejmując powtarzalne czynności np. cykliczna reklama (nie jednorazowo lub okazjonalnie) i
  • we własnym imieniu

była zobligowana do zarejestrowania takiej działalności – jednoosobowej (nie będę pisała tu o spółce cywilnej lub o spółkach prawa handlowego, bo działalność nierejestrowa ich nie dotyczy) do CEIDG czyli Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej prowadzonej przez Ministra Przedsiębiorczości i Technologii i w ciągu 7 dni również w ZUS.

Aktualnie przy spełnieniu niżej opisanych warunków, nie ma takiej konieczności – nie trzeba robić wpisu do CEIDG i nie trzeba zgłaszać się do ubezpieczeń w ZUS.

Jakie warunki trzeba spełnić, by móc prowadzić działalność nierejestrową?

Taką działalność możesz prowadzić jeśli:

  •  60 miesięcy przed nie prowadziłaś działalności gospodarczej (czyli działalności wpisanej do odpowiedniego rejestru)
  • Jednak nasz wspaniałomyślny ustawodawca wyszedł na przeciw osobom działającym w „szarej strefie” i zgodnie z art. 195 ustawy wprowadzającej przepisy o działalności nierejestrowej, działalność nierejestrową mogą też prowadzić osoby, które w okresie 12 miesięcy przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo przedsiębiorców (czyli w okresie 30.04.2017 – 29.04.2018) nie były wpisane do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej lub których wpis został wykreślony z CEIDG wcześniej niż 12 miesięcy przed dniem wejścia w życie Prawa przedsiębiorców (czyli przed 30.04.2017), nawet jeżeli w okresie ostatnich 60 miesięcy przed dniem wejścia w życie tej ustawy wykonywały działalność gospodarczą.
    W skrócie – jeśli po 30.04.2017 nie miałaś firmy, to możesz prowadzić działalność nierejestrową.
  • działalność, którą chcesz prowadzić nie wymaga koncesji, zezwolenia lub pozwolenia wynikającego z przepisów innych ustaw
  • jeśli przychód należny z tej działalności nie przekroczy w każdym miesiącu 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2018 roku minimalne wynagrodzenie brutto wynosi 2100 zł, wobec tego kwota nie może przekroczyć 1050 zł)

Specjalnie „przychód należny” napisałam pogrubioną czcionką, ponieważ chciałabym zwrócić twoją uwagę właśnie na to sformułowanie.

Generalna zasad mówi, że przychód powstaje w momencie wykonania usługi lub sprzedaży towaru, chyba że wcześniej otrzymano całą (definitywną) wpłatę należności lub wystawiono fakturę.

Wyobraź sobie teraz taką sytuację…

Prowadzisz już działalność nierejestrową -dziergasz na drutach czapki – i w miesiącu wrześniu sprzedałaś 10 czapek po 100 zł każda, czyli zarobiłaś już 1000 zł. 30 września przychodzi do Ciebie sąsiadka, bo przypomniało jej się, że jutro jej siostra ma urodziny i pyta, czy mogłaby od Ciebie kupić czapkę, tylko że pieniądze da Ci dopiero pojutrze (czyli 2 października), bo wtedy dostanie wypłatę. Oczywiście zgadzasz się i dajesz jej czapkę dla siostry. 2 października słowna sąsiadka przynosi pieniądze – 100 zł.

I teraz uwaga! Już we wrześniu twój przychód przekroczył magiczne 1050 zł. Tak, tak, niestety 30 września powstał u ciebie przychód należny w kwocie 100 zł, pomimo tego że jeszcze fizycznie nie otrzymałaś tych pieniędzy (ale towar już wydałaś). Zatem powinnaś już od października zarejestrować swoją firmę w CEIDG.

Inna sprawa jest taka – kto stwierdzi, kiedy faktycznie dałaś sąsiadce tę czapkę?

Jakie obowiązki ma osoba prowadząca działalność nierejestrową?

  • prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży
  • przestrzegać praw konsumentów i RODO
  • wystawiać na żądanie nabywcy rachunki lub faktury

Ewidencję sprzedaży możesz zrobić nawet i w zeszycie lub arkuszu kalkulacyjnym byle, żeby zawierała dane jak poniżej:

 

Data sprzedaży to data wydania towaru lub wykonania usługi albo jeśli cała zapłata (ostateczna) była wcześniej – data tej zapłaty.

Nie masz obowiązku dawać nabywcom rachunków lub faktur, chyba że tego zażądają. Twoim zadaniem jest po prostu wpisanie sprzedaży z danego dnia do ewidencji. Moje zalecenie jednak jest takie, by wpisywać sobie każdą sprzedaż w danym dniu, a w uwagach pisać dane nabywcy (oraz numer rachunku lub faktury jeśli taki wystawisz).

Dlaczego w ten sposób wpisywać?

Ponieważ może się zdarzyć, że kupującemu po 2 miesiącach przypomni się, że jednak chciałby dostać rachunek lub fakturę (dopiero na takie żądanie, masz obowiązek je wystawiać). Wtedy łatwo odnajdziesz datę zakupu i jaka to była kwota. A te dane są niezbędne do wystawienia dowodu sprzedaży.

Kto wystawia rachunki a kto faktury ?

W niektórych opracowaniach i wyjaśnieniach naszego ustawodawcy mamy tylko słowo „faktury” a w niektórych „rachunki lub faktury”. Wobec tego lepiej zrobić sobie rozróżnienie (bo i przepisy na to pozwalają).

Przepisy Ordynacji podatkowej mówią o rachunkach i od nich zacznę.

Jeżeli nie będziesz zobligowana do zarejestrowania się jako płatnik VAT (o tym nieco niżej), to będziesz wystawiała na żądanie kupującego RACHUNKI. Poniżej odpowiedni przepis Ordynacji podatkowej.

Art. 87. § 1. Jeżeli z odrębnych przepisów nie wynika obowiązek wystawienia faktury, podatnicy prowadzący działalność gospodarczą są obowiązani, na żądanie kupującego lub usługobiorcy, wystawić rachunek potwierdzający dokonanie sprzedaży lub wykonanie usługi.

W jakim terminie wystawić rachunek?

Kupujący może jeszcze przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi zażądać od Ciebie rachunku, wtedy powinnaś go wystawić w terminie 7 dni od dnia wykonania usługi lub wydania towaru. Jeżeli jednak żądanie wystawienia rachunku zgłosi po wykonaniu usługi lub wydaniu towaru (a na zgłoszenie takiego żądania ma aż 3 miesiące), to powinnaś taki rachunek wystawić w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia tego żądania.

Wzór rachunku znajdziesz tu: Rachunek – druki Gofin

Jako sprzedawca wpisujesz swoje dane czyli: imię, nazwisko, nazwę firmy (jeśli sobie jakąś wymyśliłaś) i adres.

O fakturach znajdziesz w akapicie dotyczącym VATu.

A co z kasą fiskalną?

Póki co przepisy Rozporządzenia w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących umożliwiają co do zasady korzystanie ze zwolnienia z obowiązku posiadania kasy do momentu przekroczenia kwoty 20.000 zł ze sprzedaży na rzecz zwykłych konsumentów (czyli osób, które kupują towary lub usługi na swój osobisty użytek a nie na cele firmowe).

20.000 zł dzielone na 12 miesięcy daje 1666,67 zł miesięcznie, wobec czego nie masz szans prowadząc działalność nierejestrową na przekroczenie limitu 20.000 zł (bo ciebie obowiązuje limit przychodów 1050 zł miesięcznie).

Zatem kasa fiskalna Ci nie grozi chyba, że jesteś zobligowana przez przepisy do wprowadzenia jej od razu przy rozpoczęciu działalności. Niestety jest nieco wyjątków od reguły limitu 20.000 zł.

§ 4. 1. Zwolnień z obowiązku ewidencjonowania (…) nie stosuje się w przypadku:

1) dostawy:

(…)

g) części i akcesoriów do pojazdów silnikowych (z wyłączeniem motocykli), gdzie indziej niesklasyfikowanych (PKWiU 29.32.30.0),

(…)

j) sprzętu fotograficznego, z wyłączeniem części i akcesoriów do sprzętu i wyposażenia fotograficznego (PKWiU ex 26.70.1),

k) wyrobów z metali szlachetnych lub z udziałem tych metali, których dostawa nie może korzystać ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 113 ust. 1 i 9 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, zwanej dalej „ustawą”,

l) zapisanych i niezapisanych nośników danych cyfrowych i analogowych,

(…)

n) wyrobów tytoniowych (PKWiU 12.00), napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 1,2% oraz napojów alkoholowych będących mieszaniną piwa i napojów bezalkoholowych, w których zawartość alkoholu przekracza 0,5%, bez względu na symbol PKWiU, z wyłączeniem towarów dostarczanych na pokładach samolotów,

o) perfum i wód toaletowych (PKWiU 20.42.11.0), z wyłączeniem towarów dostarczanych na pokładach samolotów;

2) świadczenia usług:

(…)

b) przewozu osób oraz ich bagażu podręcznego taksówkami,

c) naprawy pojazdów silnikowych oraz motorowerów (w tym naprawy opon, ich zakładania, bieżnikowania i regenerowania),

d) w zakresie wymiany opon lub kół dla pojazdów silnikowych oraz motorowerów,

e) w zakresie badań i przeglądów technicznych pojazdów,

f) w zakresie opieki medycznej świadczonej przez lekarzy i lekarzy dentystów, z wyłączeniem usług świadczonych przez osoby wymienione w poz. 51 załącznika do rozporządzenia,

g) prawniczych, z wyłączeniem usług określonych w poz. 28 załącznika do rozporządzenia,

h) doradztwa podatkowego,

i) związanych z wyżywieniem (PKWiU 56), wyłącznie:

– świadczonych przez stacjonarne placówki gastronomiczne, w tym również sezonowo, oraz

– usług przygotowywania żywności dla odbiorców zewnętrznych (catering),

j) fryzjerskich, kosmetycznych i kosmetologicznych,

(…)

Pełny tekst rozporządzenia oraz towarów i usług, które obligują do posiadania kasy znajdziesz tutaj: Rozporządzenie w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących

Czy musisz być w VAT?

Ponieważ edukacja u nas w szkole jakoś skutecznie pomija tematy związane z normalnym życiem i funkcjonowaniem w społeczeństwie, to możesz być jedną z tych osób, która nie wie, że przy prowadzeniu działalności gospodarczej (oraz nierejestrowej) liczą się przede wszystkim dwa podatki:

  • podatek dochodowy oraz
  • podatek od towarów i usług czyli VAT

i są to zupełnie różne podatki.

Podatek dochodowy obejmuje wszystkich prowadzących swoje biznesy bez wyjątku. Natomiast podatek VAT to kolejny podatek obejmujący przedsiębiorców, jednak przepisy podatkowe wprowadzają szereg zwolnień, które sprawiają, że nie każdy jest czynnym podatnikiem tego podatku.

Najważniejsze jest zwolnienie podmiotowe, które mówi, że:

Art. 113. 1. Zwalnia się od podatku sprzedaż dokonywaną przez podatników, u których wartość sprzedaży nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty 200.000 zł. Do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku. (…), ust. 9. Zwalnia się od podatku sprzedaż dokonywaną przez podatnika rozpoczynającego w trakcie roku podatkowego wykonywanie czynności (…), jeżeli przewidywana przez niego wartość sprzedaży nie przekroczy, w proporcji do okresu prowadzonej działalności gospodarczej w roku podatkowym, kwoty określonej w ust. 1.

Z powyższych przepisów wynika przede wszystkim to, że w żaden sposób przy działalności nierejestrowej nie będziesz w stanie przekroczyć limitu 200.000 zł ze sprzedaży (chociażby dlatego, że 200.000 dzielone na 12 miesięcy daje kwotę 16.666,67 zł miesięcznie, a tyle to przy działalności nierejestrowej nawet przez rok nie możesz zarobić).

Niestety tu podobnie jak przy kasie rejestrującej są wyjątki. Jest kilka rodzajów działalności, które obligują do wejścia w VAT od razu.

13. Zwolnień, o których mowa w ust. 1 i 9, nie stosuje się do podatników:

1) dokonujących dostaw:

a) towarów wymienionych w załączniku nr 12 do ustawy (głównie chodzi o metale szlachetne),

b) towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, z wyjątkiem:

– energii elektrycznej (PKWiU 35.11.10.0),

– wyrobów tytoniowych,

– samochodów osobowych, innych niż wymienione w lit. e, zaliczanych przez podatnika, na podstawie przepisów o podatku dochodowym, do środków trwałych podlegających amortyzacji,

(…)

2) świadczących usługi:

a) prawnicze,

b) w zakresie doradztwa, z wyjątkiem doradztwa rolniczego związanego z uprawą i hodowlą roślin oraz chowem i hodowlą zwierząt, a także związanego ze sporządzaniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego,

c) jubilerskie;

3) nieposiadających siedziby działalności gospodarczej na terytorium kraju.

Cały przepis art. 113 ustawy o VAT znajdziesz tutaj: Ustawa o podatku od towarów i usług art. 113

I to jest moment, by wrócić do wystawiania faktur.

Wcześniej pisałam, że prowadząc działalność nierejestrową nie masz obowiązku wystawiania faktur (i rachunków). Jeśli jednak byłaś zmuszona do zarejestrowania się do VAT,  to od teraz obowiązują cię również przepisy ustawy o tym podatku i tym samym masz obowiązek wystawiania faktur:

  • nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonałaś dostawy towaru lub wykonałaś usługę, jeżeli sprzedajesz na rzecz firmy
  • nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymałaś części lub całości zapłaty (jeśli to zdarzenie nastąpiło wcześniej niż sprzedaż) – dotyczy sprzedaży na rzecz firm
  •  na żądanie osoby fizycznej (konsumenta), pod warunkiem, że zgłosi to żądanie do końca miesiąca, w którym została zawarta transakcja. Jeśli zgłoszenie nastąpi później, wtedy na wystawienie faktury masz czas 15 dni od zgłoszenia żądania.

Wzór faktury znajdziesz tu: Faktura VAT wzór

Co musisz zrobić, gdy przekroczysz w miesiącu przychód należny w wysokości 50% minimalnego wynagrodzenia?

Powinnaś dokonać w ciągu 7 dni wpisu do CEiDG . Jeśli masz profil zaufany, to możesz całości formalności (łącznie ze zgłoszeniem do ZUS) dopełnić elektronicznie na stronie: CEIDG – załóż działalność gospodarczą

Jeżeli nie posiadasz profilu zaufanego, wtedy najlepiej jest wypełnić wniosek elektronicznie, a następnie udać się z jego numerem (wygeneruje się, jeśli poprawnie go wypełnisz) do najbliższego urzędu miasta/gminy i tam go podpisać osobiście. Oczywiście nadal możesz również zrobić zgłoszenie do ZUS.

A co z przychodami w okresie od momentu przekroczenia kwoty 50% przychodów do momentu rejestracji działalności?

Przychody w tym okresie do dnia poprzedzającego dzień złożenia wniosku o wpis do CEIDG (a jeżeli nie złożyłaś w wniosku w obowiązującym terminie 7 dni, to do dnia, w którym nastąpił bezskuteczny upływ tego terminu), są nadal rozliczane jak przychody z działalności nierejestrowej.

W jaki sposób rozliczać się z urzędem skarbowym z działalności nierejestrowej i co z kosztami tej działalności?

Z działalności nierejestrowej rozliczasz się raz w roku – dokładnie po zakończeniu danego roku, w terminie do 30 kwietnia roku następnego.

Formularz, na jakim należy się rozliczyć to PIT-36. Wartość przychodu wpisujesz w rubrykę „inne źródła”.

Ważne jest to, że zanim obliczysz podatek (18%), możesz swój przychód pomniejszyć o koszty związane z działalnością nierejestrową. Wobec tego przez cały okres prowadzenia działalności nierejestrowej zbieraj wszystkie faktury dokumentujące zakupy dotyczące tej działalności tak, by na ich podstawie móc wyliczyć, jak była łączna wartość tych kosztów.

Pamiętaj też, że do kosztów możesz zaliczyć wyłącznie te wydatki, które poniosłaś definitywnie czyli zapłaciłaś za nie i w żaden sposób nie zostaną ci one zwrócone. Wobec tego wpłacona zaliczka generalnie nie będzie stanowić kosztu do momentu, aż wpłacisz całości kwoty lub jeśli sama zaliczka nie stanie się wymagalną, definitywną płatnością.

UWAGA na ZUS przy działalności nierejestrowej!

Na początku pisałam, że przy działalności nierejestrowej nie trzeba zgłaszać się do ubezpieczeń do ZUS. I owszem nie trzeba, jednak jeśli nie masz w ogóle żadnego tytułu do ubezpieczenia czyli np. nie pracujesz na etacie, to niestety twój kontrahent będzie musiał za Ciebie ten ZUS płacić (w przypadku umów odpowiadających umowie-zlecenie).

I tu robi się problem, w szczególności, jeśli Twoja działalność nierejestrowa to usługi (bo raczej nie da się z tego zrobić umowy o dzieło, przy której nie ma ZUSu).

Podsumowując – jeśli nie jesteś zgłoszona do ubezpieczeń w ZUS z jakiegoś innego tytułu (dobrowolne ubezpieczenie jednak się nie liczy) – to istnieje prawdopodobieństwo, że Twój kontrahent będzie musiał płacić za Ciebie ZUS.


 

To byłoby na tyle w temacie działalności nierejestrowej. Prawda jest taka, że dopóki organy skarbowe nie skontrolują kilku osób, nie znajdą błędów i nie wydadzą kilku decyzji (łącznie z wyrokami sądów administracyjnych), to nie będzie wiadomo na 100%, czy wszystko robi się w prawidłowy sposób. W tym kraju niestety uczymy się często prawa podatkowego dopiero na błędach innych 🙁

 

14 Replies to “Działalność nierejestrowa (nierejestrowana)”

  1. Najlepszy artykuł jaki na ten temat czytałam 😍. Brawo, udostępniamy dalej

  2. super wiadomości czy emeryt z działalnością nie zarejestrowaną musi zgłosić tą działalność do ZUSU

    1. Nie, nie musi, ale niestety osoby kupujące od niego, jeśli transakcja będzie miała znamiona umowy-zlecenia, będą musiały (bo emerytura nie ma odprowadzanych składek społecznych).

  3. Bardzo przydatny artykuł :). Mam jednak pytanie. Chciałabym zacząć sprzedawać swoje rękodzieło. Wiem, że nie mogę zarobić więcej niż 1050 zł. Przypuśćmy jednak, że sprzedam czapkę za 100 zł, ale koszt materiałów to np. 30 zł. Do podliczania miesięcznego przychodu mam brać zatem 100 zł czy 100zł-30zł=70zł?

    Mam też drugie pytanie (tak dla pewności). Jeśli pracuję na całym etacie i chciałabym sprzedawać rękodzieło innym osobom (nie firmom), to te osoby muszą odprowadzić za mnie ZUSy czy nie?

    1. Pierwsze pytanie: liczy się przychód czyli całe 100 zł, dopiero na etapie wypełniania zeznania rocznego PIT-36, będą odliczane koszty. Czyli limit 1050 zł (w 2018 r.) to przychód (bez pomniejszania o koszty).
      Drugie pytanie: jeśli masz etat i z etatu co najmniej minimalną krajową, to te osoby nie muszą za Ciebie płacić ZUSu 🙂

      Powodzenia 🙂

  4. Dziękuję za świetny artykuł, chciałam się upewnić, że ustawodawca nie przewiduje sytuacji gdy można np przez pół roku tworzyć chociażby wielką narzutę lub obrus szydełkowy i sprzedać go za np 2 tys. Wtedy powinnam zarejestrować działalność choć w tym przypadku mój przychód należny roczny byłby tylko 4 tys, i koszty to ok 600 zł. Jest tu jakaś logika? Wystarczy na składki? A po opłaceniu składek ZUS, zdrowotnych i podatków coś zostanie dla mnie? I mając przychód raz na jakiś czas z czego płacić miesięczne składki? Dlaczego nie można ustalić limitu rocznego tylko miesięczny? Przecież to nadal skłania do tego aby pozostać w szarej strefie.

    1. no niestety, takiej sytuacji nie przewidział 🙁 i też uważam, że to nie jest ok

    2. A jakby w takiej sytuacji podzielić pracę np. na 4 części i rozliczyć to w 4 miesiącach np.?

      1. 🙂 tylko co byłoby sprzedażą w danym miesiącu? niestety generalnie w podatku dochodowym zaliczki nie są rozliczane jeśli dotyczą przyszłych zdarzeń czyli dopiero całość byłaby liczona w momencie dostawy towaru (albo uiszczenia całej zapłaty)

  5. Świetnie napisane, mam pytanie czy ubezpieczając się sama w zus składka 9%zasądzonych alimentów to mogę prowadzić taką działalności?

    1. Z tego, co wiem (po rozmowie z ZUSem) to dobrowolne ubezpieczenie w zus niestety nie jest brane pod uwagę, ale zawsze najlepiej jest zadzwonić na infolinię ZUSu, bo sytuacja może się zmienić :/

  6. Dlaczego w ewidencji sprzedaży zlicza się kwotę sprzedaży narastająco od początku roku skoro liczy się sprzedaż miesięczna, która nie może przekroczyć 1050 zł i ewidencja jest też na dany miesiąc. Rozumiem, że nazwa firmy tylko jest dla mnie i ewentualnie dla klienta bo rozliczam się w rozliczeniu rocznym na imię i nazwisko. Czy do odliczenia po zakończonym roku podatkowym kosztów np. materiałów, muszą być faktury czy wystarczy paragon?

    1. Ponieważ jest to ogólny wzór ewidencji sprzedaży bezrachunkowej. W takiej ewidencji widać zarówno miesięczny przychód jak i ten od początku działalności – co ułatwia sprawę rozliczenia rocznego.
      Co do nazwy – to tak, tylko dla Ciebie i dla klienta, a PIT jest na Twoje imię i nazwisko. Ale działalność jednoosobowa zarejestrowana również jest na imię i nazwisko 🙂
      Generalnie podstawą odliczania kosztów są faktury (ale też np. umowy kupna-sprzedaży, bilety PKP na trasy powyżej 50 km, potwierdzenia opłat pocztowych). Paragony raczej nie są podstawą do ujmowania kosztów, ponieważ nie ma na nich danych nabywcy.

Dodaj komentarz